Béo phì ở trẻ em đang trở thành một vấn đề sức khỏe đáng quan tâm trên toàn thế giới. Trẻ bị béo phì không chỉ ảnh hưởng đến thể chất mà còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường type 2, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và bệnh tim mạch khi trưởng thành. Theo một nghiên cứu, 50% trẻ béo phì trong giai đoạn thời thơ ấu sẽ trở thành người lớn béo phì. Phòng chống thừa cân, béo phì cần bắt đầu sớm và thực hiện đồng bộ từ gia đình, nhà trường và cộng đồng.
Một trong những biện pháp quan trọng nhất là xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý. Trẻ cần được khuyến khích ăn đa dạng thực phẩm, tăng rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu chất xơ. Đồng thời nên hạn chế các loại thức ăn nhanh, đồ chiên nhiều dầu mỡ, bánh kẹo và các loại nước ngọt có đường. Việc duy trì bữa ăn đúng giờ, đặc biệt không bỏ bữa sáng, cũng giúp kiểm soát cân nặng tốt hơn.
Bên cạnh chế độ ăn uống, hoạt động thể lực thường xuyên đóng vai trò rất quan trọng. Trẻ nên được khuyến khích vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày thông qua các hoạt động như chạy nhảy, đạp xe, bơi lội hoặc chơi thể thao. Những hoạt động ngoài trời không chỉ giúp tiêu hao năng lượng mà còn hỗ trợ sự phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần.
Ngoài ra, cần hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính bảng và xem tivi quá lâu. Thời gian ngồi lâu và ít vận động làm tăng nguy cơ thừa cân. Cha mẹ nên khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động vận động, đọc sách hoặc các trò chơi sáng tạo thay vì phụ thuộc vào màn hình. Khuyến nghị tổng thời gian ngồi trước màn hình không quá 2 giờ mỗi ngày đối với trẻ lớn, dưới 1 giờ đối với trẻ nhỏ.
Giấc ngủ đầy đủ cũng có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát cân nặng. Trẻ em cần ngủ đủ theo lứa tuổi vì thiếu ngủ có thể làm rối loạn hormone liên quan đến cảm giác đói và no, từ đó làm tăng nguy cơ béo phì. Trẻ ở độ tuổi tiểu học cần ngủ 9-11 tiếng 1 ngày.
Cuối cùng, cha mẹ nên theo dõi sự tăng trưởng của trẻ định kỳ, bao gồm chiều cao, cân nặng và chỉ số BMI theo tuổi. Việc phát hiện sớm tình trạng thừa cân sẽ giúp can thiệp kịp thời bằng cách điều chỉnh chế độ ăn và tăng cường vận động.
Phòng chống béo phì ở trẻ em không chỉ dừng lại ở việc kiểm soát cân nặng, mà quan trọng hơn là hình thành lối sống lành mạnh: ăn uống hợp lý, vận động thường xuyên và ngủ đủ giấc. Những thói quen này chính là nền tảng cho sức khỏe bền vững của trẻ trong suốt cuộc đời.
PGS. TS. BS. Huỳnh Thị Vũ Quỳnh
